Blaise Pascal: Nonwane ya Leotwana la Roulette
Moitseanape wa dipalo yo gantsi a bakwang ka leotwana, yo o neng a leka go aga sengwe se sele.

Pascal (1623–1662) o ne a dira ditekeletso ka didirisiwa tsa motsamao o o sa khutleng ka bo1650. Leotwana le le dikologang le le batlang le se na kgotlhego le le bakwang ka ene ke mogologolwane yo o ka dumelwang wa rotor ya roulette; go mmaka ka lone ke ngwao go na le gore go kwadilwe.
Moitseanape wa dipalo
Blaise Pascal o agile motšhine wa go bala a na le dingwaga di le lesome le borobongwe, a supa maduo mo jeometering ya projective a santse a le mo dingwageng tsa bošwa, a dira tiro ya motheo ka kgatelelo le phaposi e e se nang sepe, mme ka 1654, mo makwalong le Pierre de Fermat, a rarabolola “bothata jwa dintlha”: tsela ya go kgaoganya dipeeletso tsa motshameko wa tshono o o kgaogantsweng ka tshiamo. Karabo ya bone, go kgaoganya go ya ka kgonagalodipaloKgonagaloTshono ya maduo, go tswa go 0 go ya go 1 kgotsa 0% go ya go 100%. Palo e le nngwe: 1/37 = 2.70%.Bala yotlhe → ya motshameki mongwe le mongwe ya go fenya fa motshameko o ne o tswelela, ke tshimologo ya boleng jo bo lebeletswengdipaloBoleng jo bo lebeletswengMaduo a palogare ka bete mo nakong e telele. −1/37 ya peeletso mo beteng nngwe le nngwe ya tlwaelo ya Yuropa.Bala yotlhe →. Palo nngwe le nngwe ya EV mo saeteng e e tswa mo makwalong ao.

A go ne go na le motšhine wa roulette wa ga Blaise Pascal?
Fa gare ga bo1650 Pascal o ne a dira motšhine wa motsamao o o sa khutleng mme go twe o agile leotwana le le lekalekantsweng sentle le le neng le dikologa lobaka lo loleele le na le kgotlhego e nnye. Kgang ya gore leotwana leo le ne la nna rotordidirisiwaRotorKarolo e e dikologang ya leotwana e e tshotseng diphaposi.Bala yotlhe → ya roulette e boeleditswe mo dihisitoring di le dintsi mme ga e a kwalwa mo metsweding epe ya ntlha. Go a kgonega gore batsamaisi ba metse ya metsi a a fodisang mo lekgolong la bo18 la dingwaga ba ne ba dirisa leina leo go rekisa. Ga se sengwe se Laboratori e ka se amogelang ka bosupi jo bo leng teng.
Kgonagalo, ka mafoko a gagwe le a rona
Makwalo a 1654 ga a umake roulette, e e neng e ise e nne teng. A botsa: batshameki ba babedi ba tlhoka dintlha di le tharo go fenya pitsa; ba emisa fa go le 2–1; pitsa e tshwanetse go kgaoganngwa jang? Karabo ya ga Pascal e dirisa se gompieno re ka se bitsang tebelelo e e nang le maemo le kganetsano e e boelelang e fologa setlhare sa ditswelelo tse di ka nnang teng. Huygens o badile makwalo ao mme ka 1657 a phasalatsa buka ya ntlha ya thuto ka ga tebelelo. Lefoko “tebelelo” ke la gagwe.
Pascal le Fermat ba rarabolola bothata jwa dintlha: boleng jo bo lebeletsweng jaaka tlhwatlhwa e e siameng ya maemo.
Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: tlhaloso ya ntlha e e gatisitsweng ya tebelelo.
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: molao wa dipalo tse dikgolo.
Roulette e tlhalosiwa kwa Paris. Tuelo nngwe le nngwe ke 36/n − 1: EV = −1/37 (kgotsa −2/38).
Teko ya chi-square ya ga Pearson, e bontshiwa ka ditikologo tsa roulette.
Tsotlhe tse di fa godimo, mo saeteng e, mo sebatleng sa inthanete.
Bete
Kganetsano e e itsegeng go gaisa ya ga Pascal ka ga go betšha ga e bue ka roulette mme e bua ka Modimo: “bete” mo Pensées e e tlhalosang tumelo jaaka bete e e nang le tuelo e e sa feleng. Ke kganetsano ya boleng jo bo lebeletsweng, mme ke lekgetlo la ntlha motho a dirisa tiori ya go tsaya ditshwetso go tshegetsa sengwe. Batshameki ba roulette ba ba umakang Pascal ka ga leotwana ba umaka Pascal yo o seng ene; yo o botlhokwa ke yo o bontshitseng tsela ya go tlhwatlhwafatsa go betšha.
Kgegeo
Le fa Pascal a agile leotwana la ntlha la roulette kgotsa nnyaa, motshameko ke sekai se se phepa sa tiro ya gagwe ya nnete: sedirisiwa se se tswang mo mothong yo o supileng gore ga o kgone go bona sengwe ka lefela (motsamao o o sa khutleng o a palelwa; tebelelo e a bolokwa), se se dirisiwang go bontsha selo seo se se tshwanang go batshameki ba le dimilione di le mmalwa ka ngwaga.
Dipotso
O ne a tsamaya le baitsanape ba go betšha kwa Paris mo tshimologong ya bo1650, mme ke ka tsela eo bothata jwa dintlha bo neng jwa mo fitlhela ka Chevalier de Méré. Ga go na rekoto ya gore o ne a tshameka ka madi ka tlhoafalo.
Ka gonne ke kgang e e monate mme ka gonne bagodisi ba dikhasino ba lekgolo la bo19 la dingwaga ba ne ba e rata. E boeletseng lo na le tlhaloso kwa tlase.
Metlae ya go iketla

O supile gore ga o kgone go bona sengwe ka lefela. Morago mongwe a aga khasino mo go seo.
Metswedi
- Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.